دو روش معروف برای تسویه چند بدهی
فرض کنید هم وام بانکی دارید، هم خرید اقساطی لوازم خانگی، هم اعتبار خرید و هم قرضی از خانواده. هر ماه قسط همه را می‌دهید و مبلغی هم اضافه دارید. سؤال این است: آن مبلغ اضافه را اول خرج کدام بدهی کنید؟
- گلوله برفی (Snowball): مبلغ اضافه را به کوچک‌ترین بدهی بدهید. زودتر یک بدهی تمام می‌شود و قسط آن آزاد می‌شود و به بدهی بعدی می‌رود؛ مثل گلوله برفی که بزرگ‌تر می‌شود. انگیزه‌بخش است.
- بهمن (Avalanche): مبلغ اضافه را به بدهی با بالاترین نرخ سود بدهید. از نظر ریاضی کمترین سود کل را دارد.
راهنمای استفاده
- برای هر بدهی مانده فعلی، نرخ سود سالانه و قسط ماهانه را وارد کنید (قرض بدون سود را با نرخ صفر بنویسید).
- پرداخت اضافه: مبلغی که هر ماه می‌توانید علاوه بر قسط‌ها بپردازید.
- نتیجه نشان می‌دهد هر روش چند ماه طول می‌کشد، چقدر سود دارد و هر بدهی در چه ماهی تمام می‌شود.
مثال
چهار بدهی: وام بانکی 150 میلیون تومان با نرخ 23% و قسط 6 میلیون، اعتبار خرید اقساطی 60 میلیون با نرخ 30% و قسط 3 میلیون، وام دیگری 300 میلیون با نرخ 18% و قسط 8 میلیون، و قرض 20 میلیونی از خانواده بدون سود با قسط 2 میلیون. با 5 میلیون تومان پرداخت اضافه در ماه، کل پرداخت ماهانه 24,000,000 تومان است.
- گلوله برفی اول قرض خانوادگی را تمام می‌کند و کل سود آن 133,132,832 تومان است.
- بهمن اول بدهی 30 درصدی را هدف می‌گیرد و کل سود آن 130,471,113 تومان است؛ یعنی 2,661,719 تومان کمتر.
- هر دو روش در 2 سال و 4 ماه همه بدهی‌ها را تسویه می‌کنند.
وقتی نرخ‌ها به هم نزدیک‌اند، اختلاف دو روش کم است و می‌توانید روشی را انتخاب کنید که انگیزه بیشتری به شما می‌دهد.
نکته‌های مهم برای بدهی در ایران
- اول قسط معوق: اگر قسطی عقب افتاده، اول آن را پرداخت کنید. جریمه دیرکرد گران است و چک یا قسط برگشتی در اعتبارسنجی شما ثبت می‌شود و گرفتن وام بعدی را سخت می‌کند.
- نرخ واقعی اعتبار خرید را حساب کنید: در طرح‌های «الان بخر، بعداً پرداخت کن» و خرید اقساطی فروشگاه‌ها، کارمزد گاهی به‌صورت درصدی از کل مبلغ گرفته می‌شود که نرخ سالانه واقعی آن بسیار بالاست.
- تسویه زودتر وام بانکی: از بانک بپرسید در تسویه پیش از موعد چقدر از سود کم می‌شود. بدون این تخفیف، پرداخت اضافه به آن وام کم‌اثرتر است.
- قرض بدون سود: از نظر مالی ارزان‌ترین بدهی است، اما اثر آن بر روابط خانوادگی را هم در نظر بگیرید.
محاسبه با فرض نرخ و قسط ثابت انجام می‌شود و برآوردی است. اگر بدهی‌ها از توان پرداختتان بیشتر شده، پیش از معوق شدن اقساط با بانک درباره تقسیط دوباره صحبت کنید.
پرسش‌های پرتکرار
روش گلوله برفی بهتر است یا بهمن؟
بهمن همیشه سود کمتر یا مساوی دارد. گلوله برفی زودتر اولین بدهی را تمام می‌کند و برای خیلی‌ها انگیزه بیشتری می‌دهد. اگر اختلاف سود دو روش کم است، روشی را انتخاب کنید که پایش می‌مانید.
قسط ماهانه را باید چطور وارد کنم؟
قسط فعلی هر وام طبق جدول اقساط بانک. برای قرض‌های بدون قسط مشخص، مبلغی را بنویسید که واقعاً هر ماه می‌پردازید.
چرا ماشین حساب می‌گوید بدهی هرگز تمام نمی‌شود؟
چون جمع پرداخت ماهانه از سود ماهانه بدهی‌ها کمتر است. باید پرداخت اضافه را بیشتر کنید یا با بانک درباره شرایط جدید مذاکره کنید.
پس‌انداز کنم یا بدهی را زودتر بدهم؟
اول یک صندوق اضطراری کوچک بسازید تا برای هزینه پیش‌بینی‌نشده دوباره قرض نگیرید. بعد، اگر سود بدهی از سود سپرده بیشتر است، تسویه زودتر آن معمولاً به‌صرفه‌تر است.
آخرین به‌روزرسانی: 8 اکتبر 2026