محاسبه درصد آنلاین: درصد یک عدد، درصد تغییر و افزایش یا کاهش

فرمول درصد به زبان ساده

درصد یعنی «از هر صد تا». ۲۵ درصد یعنی ۲۵ از ۱۰۰، یا ۰٫۲۵ از یک. تقریباً همهٔ مسئله‌های درصد با یکی از چهار فرمول زیر حل می‌شوند و ماشین‌حساب برای هر کدام یک حالت دارد:

• X درصدِ Y: Y × X ÷ 100. مثال: ۱۵ درصدِ ۸۰ می‌شود 80 × 15 ÷ 100 = 12.
• X چند درصدِ Y است: X ÷ Y × 100. مثال: ۳۰ از ۱۲۰ می‌شود ۲۵ درصد.
• درصد تغییر از X به Y: (Y − X) ÷ X × 100. مثال: از ۵۰ به ۶۵ یعنی ۳۰ درصد افزایش؛ از ۸۰ به ۶۰ یعنی ۲۵ درصد کاهش.
• افزایش یا کاهش X درصدی: عدد × (1 ± X ÷ 100). مثال: ۲۰۰ با ۱۰ درصد کاهش می‌شود ۱۸۰.

مثال‌های روزمره

تخفیف خرید

کفشی که ۱٬۸۰۰٬۰۰۰ تومان قیمت دارد با ۲۵ درصد تخفیف چند می‌شود؟ حالت چهارم را بزنید، عدد اولیه را ۱۸۰۰۰۰۰ و تغییر را −25 بنویسید: ۱٬۳۵۰٬۰۰۰ تومان. مبلغ تخفیف هم ۴۵۰٬۰۰۰ تومان است. اگر فقط می‌خواهید بدانید چقدر تخفیف گرفته‌اید، حالت اول (۲۵ درصدِ ۱٬۸۰۰٬۰۰۰) همین ۴۵۰٬۰۰۰ را می‌دهد.

افزایش قیمت و تورم

قیمت یک کالا از ۲۴۰٬۰۰۰ به ۳۰۰٬۰۰۰ تومان رسیده است. حالت سوم را بزنید: (300000 − 240000) ÷ 240000 × 100 = 25، یعنی ۲۵ درصد گران‌تر شده. دقت کنید که اگر قیمت دوباره ۲۵ درصد ارزان شود، به ۲۴۰٬۰۰۰ برنمی‌گردد بلکه ۲۲۵٬۰۰۰ می‌شود، چون درصد کاهش از عدد بزرگ‌تر حساب می‌شود.

درصد پاسخ درست و نمره

در آزمونی ۴۰ سؤالی به ۳۴ سؤال درست جواب داده‌اید: حالت دوم می‌گوید ۸۵ درصد. برای تبدیل درصد به نمره از ۲۰، آن را بر ۵ تقسیم کنید (۸۵ ÷ ۵ = ۱۷)، یا مستقیم از محاسبه نمره از ۲۰ استفاده کنید.

مالیات و کارمزد

اگر بر قیمتی مالیات بر ارزش افزوده یا کارمزد درصدی اضافه می‌شود، حالت چهارم با عدد مثبت قیمت نهایی را می‌دهد. نرخ دقیق را از فاکتور یا قانون همان سال بردارید.

اشتباه‌های رایج

• درصد با واحد درصد یکی نیست: اگر نرخ سود از ۲۰ درصد به ۲۳ درصد برسد، «۳ واحد درصد» بالا رفته اما ۱۵ درصد افزایش داشته است (۳ ÷ ۲۰ × ۱۰۰).
• درصدها را جمع نزنید: دو تخفیف پشت سر هم ۲۰ و ۱۰ درصدی، ۳۰ درصد نیست بلکه ۲۸ درصد است (0.8 × 0.9 = 0.72).
• مبنا را درست انتخاب کنید: «A چند درصد بیشتر از B است» یعنی اختلاف تقسیم بر B. اگر هیچ‌کدام مبنا نیست، از محاسبه اختلاف درصد استفاده کنید.

پرسش‌های پرتکرار

آخرین به‌روزرسانی: 8 اکتبر 2026