BMI چیست؟
شاخص توده بدنی یا BMI (Body Mass Index) عددی است که از نسبت وزن به مجذور قد به دست می‌آید و ساده‌ترین معیار برای ارزیابی اولیه وزن بزرگسالان است. سازمان جهانی بهداشت و وزارت بهداشت از همین شاخص برای غربالگری کمبود وزن، اضافه وزن و چاقی استفاده می‌کنند.
فرمول BMI
BMI = وزن (کیلوگرم) ÷ قد (متر)²
مثال: فردی با قد 170 سانتی‌متر و وزن 72 کیلوگرم: 72 ÷ (1.70 × 1.70) = 72 ÷ 2.89 ≈ 24.9. این عدد در مرز بالای محدوده طبیعی است. در واحدهای آمریکایی فرمول 703 × پوند ÷ اینچ² است.
جدول طبقه‌بندی BMI (سازمان جهانی بهداشت)
| BMI | وضعیت |
|---|---|
| کمتر از 18.5 | کمبود وزن |
| 18.5 تا 24.9 | وزن طبیعی |
| 25 تا 29.9 | اضافه وزن |
| 30 تا 34.9 | چاقی درجه 1 |
| 35 تا 39.9 | چاقی درجه 2 |
| 40 و بیشتر | چاقی درجه 3 (شدید) |
وزن سالم برای قدهای مختلف (کیلوگرم)
| قد | وزن طبیعی | شروع اضافه وزن | شروع چاقی |
|---|---|---|---|
| 150 سانتی‌متر | 41.6 – 56.0 | 56.3 | 67.5 |
| 160 سانتی‌متر | 47.4 – 63.7 | 64.0 | 76.8 |
| 170 سانتی‌متر | 53.5 – 72.0 | 72.2 | 86.7 |
| 180 سانتی‌متر | 59.9 – 80.7 | 81.0 | 97.2 |
| 190 سانتی‌متر | 66.8 – 89.9 | 90.3 | 108.3 |
محدودیت‌های BMI
BMI فقط قد و وزن را می‌بیند و بین چربی و عضله فرقی نمی‌گذارد. به همین دلیل:
- ورزشکاران و بدنسازها ممکن است با وجود چربی کم، BMI بالایی داشته باشند.
- سالمندان ممکن است با BMI طبیعی، عضله کم و چربی زیاد داشته باشند.
- محل تجمع چربی مهم است: چربی شکمی خطر بیماری قلبی و دیابت را بیشتر می‌کند. اندازه دور کمر را هم بسنجید؛ یا درصد چربی را با ماشین حساب درصد چربی بدن تخمین بزنید.
- کودکان و نوجوانان با نمودارهای رشد و صدک سن و جنس ارزیابی می‌شوند، نه با این جدول.
- دوران بارداری BMI پیش از بارداری ملاک افزایش وزن مناسب است.
برای برنامه کاهش یا افزایش وزن، کالری روزانه را با ماشین حساب کالری حساب کنید.
یادآوری مهم: نتیجه‌ها برآوردی و فقط برای آگاهی عمومی‌اند، تشخیص پزشکی به شمار نمی‌روند و جای معاینه و نظر پزشک یا متخصص تغذیه را نمی‌گیرند.
پرسش‌های پرتکرار
BMI نرمال چقدر است؟
برای بزرگسالان BMI بین 18.5 تا 24.9 طبیعی است. کمتر از 18.5 کمبود وزن، 25 تا 29.9 اضافه وزن و 30 و بیشتر چاقی محسوب می‌شود.
BMI را چطور حساب کنم؟
وزن به کیلوگرم را بر مجذور قد به متر تقسیم کنید. مثلاً 72 کیلوگرم و 1.70 متر: 72 ÷ 2.89 ≈ 24.9.
برای قد 170 چه وزنی مناسب است؟
طبق BMI، وزن سالم برای قد 170 سانتی‌متر حدود 53.5 تا 72.0 کیلوگرم است.
BMI برای زنان و مردان فرق دارد؟
جدول BMI بزرگسالان برای زن و مرد یکسان است، هرچند زنان به‌طور طبیعی درصد چربی بیشتری دارند. برای کودکان و نوجوانان جنسیت و سن در نمودار رشد لحاظ می‌شود.
آخرین به‌روزرسانی: 8 اکتبر 2026