قانون 50/30/20 چیست؟
این قانون ساده بودجه‌بندی می‌گوید درآمد خالص را این‌طور تقسیم کنید:
- 50% نیازها: اجاره یا قسط خانه، شارژ ساختمان، قبض آب و برق و گاز و اینترنت، خوراک اصلی خانه، رفت‌وآمد، دارو و درمان، شهریه مدرسه و قسط وام‌ها.
- 30% خواسته‌ها: رستوران و بیرون‌رفتن، سفر، لباس غیرضروری، اشتراک‌ها، گوشی و لوازم تازه، هدیه‌ها.
- 20% پس‌انداز: صندوق اضطراری، پس‌انداز برای هدف‌ها، سرمایه‌گذاری و پرداخت زودتر بدهی.
راهنمای استفاده
درآمد خالص ماهانه خانوار را (مثال‌ها به تومان‌اند) وارد کنید و نسبت را انتخاب کنید. ماشین حساب سقف ماهانه و سالانه هر بخش و هدف صندوق اضطراری را نشان می‌دهد.
مثال: خانواری با 30 میلیون تومان درآمد خالص: 15 میلیون برای نیازها، 9 میلیون برای خواسته‌ها و 6 میلیون پس‌انداز؛ یعنی 72 میلیون تومان پس‌انداز در سال.
| درآمد ماهانه | نیازها (50%) | خواسته‌ها (30%) | پس‌انداز (20%) | پس‌انداز سالانه |
|---|---|---|---|---|
| 20,000,000 | 10,000,000 | 6,000,000 | 4,000,000 | 48,000,000 |
| 30,000,000 | 15,000,000 | 9,000,000 | 6,000,000 | 72,000,000 |
| 50,000,000 | 25,000,000 | 15,000,000 | 10,000,000 | 120,000,000 |
| 80,000,000 | 40,000,000 | 24,000,000 | 16,000,000 | 192,000,000 |
اگر 50% برای نیازها کافی نیست
در شهرهای بزرگ ایران، به‌ویژه تهران، اجاره‌بها به‌تنهایی می‌تواند نیمی از درآمد را بگیرد. در این صورت نسبت 60/20/20 یا 70/20/10 واقع‌بینانه‌تر است. نکته مهم این است که سهم پس‌انداز صفر نشود؛ حتی 10% ثابت در هر ماه، در یک سال صندوق اضطراری قابل‌توجهی می‌سازد.
- ودیعه رهن: اگر بخشی از اجاره را با ودیعه بیشتر کم کرده‌اید، به یاد داشته باشید که آن ودیعه سرمایه شماست اما سودی به شما نمی‌دهد.
- هزینه‌های سالانه را ماهانه کنید: بیمه خودرو، شهریه، عید نوروز و تعمیرات را بر 12 تقسیم کنید و هر ماه کنار بگذارید.
- تورم: بودجه را دست‌کم هر شش ماه بازبینی کنید؛ با تورم بالا، سهم خوراک و اجاره زود تغییر می‌کند.
چند عادت مفید
- یک ماه همه هزینه‌ها را یادداشت کنید (اپلیکیشن بانک و پیامک‌های خرید کمک می‌کنند) تا ببینید پول واقعاً کجا می‌رود.
- پس‌انداز را روز واریز حقوق جدا کنید، نه آخر ماه.
- برای هدف‌های مشخص از ماشین حساب هدف پس‌انداز و برای بدهی‌ها از ماشین حساب تسویه بدهی استفاده کنید.
نسبت‌ها راهنما هستند، نه قانون؛ بودجه خوب بودجه‌ای است که بتوانید ماه‌به‌ماه رعایتش کنید.
پرسش‌های پرتکرار
قانون 50/30/20 یعنی چه؟
50% درآمد خالص برای نیازهای ضروری، 30% برای خواسته‌ها و 20% برای پس‌انداز و تسویه بدهی.
قسط وام جزو کدام بخش است؟
قسط عادی وام‌ها جزو نیازهاست، چون باید پرداخت شود. هر مبلغی که بیشتر از قسط برای تسویه زودتر می‌پردازید، جزو سهم پس‌انداز است.
صندوق اضطراری چقدر باشد؟
هزینه نیازهای 3 تا 6 ماه؛ ماشین حساب این بازه را بر اساس درآمد شما نشان می‌دهد. اگر شغلتان ناپایدار است، به سمت 6 ماه یا بیشتر بروید.
با حقوق کم هم می‌شود پس‌انداز کرد؟
بله، حتی با 5 یا 10 درصد. نسبت 70/20/10 برای درآمدهای پایین‌تر یا شهرهای پرهزینه طراحی شده است. مهم‌تر از درصد، منظم بودن پس‌انداز است.
آخرین به‌روزرسانی: 8 اکتبر 2026