کیو آر کد چیست؟
کیو آر کد (QR Code) یک بارکد دوبعدی است: شبکه‌ای از مربع‌های کوچک سیاه و سفید (ماژول) که یک لینک یا متن را در خود نگه می‌دارد. سه مربع بزرگ گوشه‌ها به دوربین می‌گویند کد کجاست و چطور چرخیده، و تصحیح خطای داخلی باعث می‌شود کد حتی وقتی کمی کثیف یا خط‌دار شده هم خوانده شود. این یک استاندارد باز (ISO/IEC 18004) است و دوربین بیشتر گوشی‌های امروزی بدون برنامهٔ جداگانه آن را می‌خواند.
بارکد میله‌ای (خطی) که روی بستهٔ کالاها می‌بینید نوع دیگری است و فقط عدد نگه می‌دارد؛ آن را در بارکدساز خطی (به انگلیسی) می‌سازید.
ساخت کیو آر کد، قدم به قدم
- متن یا لینک: لینک سایت، صفحهٔ اینستاگرام یا کانال را بچسبانید، هر متنی بنویسید یا یکی از قالب‌های پایین (وای‌فای، تماس، ایمیل) را به کار ببرید. لینک‌ها را با
https://شروع کنید تا گوشی پیشنهاد باز کردنشان را بدهد. - تصحیح خطا: سطح M برای بیشتر کارها کافی است؛ اگر وسط کد لوگو می‌گذارید یا کد روی بسته‌بندی و تابلوی بیرونی چاپ می‌شود، H را انتخاب کنید.
- اندازهٔ دانلود: اندازهٔ پیکسلی که در فایل SVG نوشته می‌شود. SVG برداری است و در هر اندازه‌ای تیز چاپ می‌شود؛ این عدد فقط اندازهٔ پیش‌فرض در نرم‌افزارهای طراحی است.
ساخت کد را بزنید، کد را روی صفحه ببینید و دانلود SVG را بزنید. اگر برنامه‌ای فقط PNG قبول می‌کند، فایل SVG را در یک ویرایشگر تصویر باز کنید و PNG بگیرید.
رایگان و دائمی؛ واقعاً منقضی نمی‌شود؟
نه. این ابزار کد ثابت (استاتیک) می‌سازد: لینک یا متن داخل خود کد است و از هیچ سرور واسطه‌ای نمی‌گذرد. خیلی از سایت‌هایی که «کیو آر کد رایگان» می‌دهند در واقع لینکی می‌سازند که از سرویس تغییر مسیر خودشان رد می‌شود و وقتی دورهٔ آزمایشی تمام شد، آن را خاموش می‌کنند یا برای ادامه اشتراک می‌خواهند. کد ثابت به هیچ‌کس وابسته نیست و تا وقتی لینک داخلش کار کند، کار می‌کند.
در عوض، بعد از چاپ قابل ویرایش نیست: اگر لینک عوض شد، کد تازه بسازید. اگر محتوا مدام تغییر می‌کند (مثل منو یا لیست قیمت)، کد را به صفحه‌ای از خودتان بدهید که هر وقت خواستید به‌روزش کنید.
چه چیزی در کد بگذاریم؟
- لینک سایت، پیج اینستاگرام یا کانال ایتا، روبیکا و تلگرام: لینک را از دکمهٔ «اشتراک‌گذاری» یا نوار نشانی کپی کنید و همان‌طور بچسبانید.
- واتساپ: در ابزار ساخت لینک واتساپ لینک گفت‌وگو را بسازید و «ساخت کد QR برای این لینک» را بزنید؛ همین صفحه با لینک آماده باز می‌شود. هر کس کد را اسکن کند، بدون ذخیرهٔ شماره به گفت‌وگو با شما می‌رسد.
- وای‌فای:
WIFI:T:WPA;S:NetworkName;P:Password;;— به جای NetworkName نام شبکه و به جای Password رمز را بنویسید. با اسکن، گوشی پیشنهاد اتصال می‌دهد و لازم نیست رمز تایپ شود. برای شبکهٔ بدون رمزT:nopassبنویسید. اگر در نام یا رمز یکی از; , : \هست، قبلش یک بک‌اسلش\بگذارید. - لوکیشن: در گوگل‌مپ یا اپ‌های مسیریابی مثل نشان و بلد، مکان را انتخاب کنید، «اشتراک‌گذاری» را بزنید و لینک را کپی کنید؛ یا مختصات را به شکل
geo:35.6892,51.3890(مرکز تهران) بنویسید. - فایل PDF، عکس، فیلم یا فایل صوتی: خود فایل در کد جا نمی‌شود — کیو آر کد کمتر از 3,000 بایت ظرفیت دارد. فایل را در یک فضای ابری یا کانال آپلود کنید، دسترسی را برای «هر کس لینک را دارد» باز کنید و لینک اشتراک را در کد بگذارید. «کیو آر کد صوتی» هم در واقع همین است: لینکی به فایل صوتی.
- منوی کافه و رستوران: لینک منو (صفحه یا PDF اشتراکی) را در کد بگذارید و روی میزها و ویترین بزنید.
- تماس یا ایمیل:
tel:و بعد شماره با + و کد کشور، وmailto:name@example.comبرای ایمیل.
مثال: کارت پاسخ برای کلاس
معلمی می‌خواهد پاسخ هر سؤال کاربرگ را در یک کیو آر کد بگذارد تا دانش‌آموزها بعد از حل کردن، خودشان را بسنجند. متن یکی از کارت‌ها این است:
«پاسخ سؤال ۳: پایتخت ایران تهران است.»
این متن 36 نویسه دارد، اما 64 بایت است: هر حرف فارسی و رقم فارسی (مثل ۳) در UTF-8 دو بایت می‌گیرد و فقط 8 نویسهٔ فاصله، دونقطه و نقطه یک بایتی‌اند. در سطح M ابزار کوچک‌ترین نسخه‌ای را که جا دارد انتخاب می‌کند: نسخهٔ 5 با 37 × 37 ماژول، 86 کلمهٔ داده و 48 کلمهٔ تصحیح خطا، و هنوز 20 بایت جای خالی می‌ماند. کدی به عرض 3 سانتی‌متر روی کاربرگ از فاصلهٔ حدود 30 سانتی‌متری راحت اسکن می‌شود.
سطح‌های تصحیح خطا
| سطح | آسیب قابل بازیابی | کاربرد معمول |
|---|---|---|
| L | حدود 7% | نمایش روی صفحه، کدهای بزرگ، بیشترین ظرفیت |
| M | حدود 15% | چاپ روزمره — انتخاب معمول |
| Q | حدود 25% | برچسب‌های صنعتی، کدهای کوچک روی بسته‌بندی |
| H | حدود 30% | لوگو وسط کد، تابلوی بیرونی، سطح‌های کثیف |
تصحیح خطا از ظرفیت کم می‌کند: همان متن در سطح H ممکن است کدی دو سه نسخه بزرگ‌تر از سطح L لازم داشته باشد.
چقدر متن در کد جا می‌شود؟
متن با UTF-8 ذخیره می‌شود: حرف لاتین و رقم انگلیسی یک بایت، حرف فارسی دو بایت، نیم‌فاصله سه بایت و ایموجی چهار بایت. پس متن فارسی تقریباً نصف نویسه‌های متن انگلیسی جا می‌گیرد. ظرفیت هر نسخه به بایت:
| نسخه | ماژول‌ها | L | M | Q | H |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 21 × 21 | 17 | 14 | 11 | 7 |
| 2 | 25 × 25 | 32 | 26 | 20 | 14 |
| 3 | 29 × 29 | 53 | 42 | 32 | 24 |
| 4 | 33 × 33 | 78 | 62 | 46 | 34 |
| 5 | 37 × 37 | 106 | 84 | 60 | 44 |
| 6 | 41 × 41 | 134 | 106 | 74 | 58 |
| 8 | 49 × 49 | 192 | 152 | 108 | 84 |
| 10 | 57 × 57 | 271 | 213 | 151 | 119 |
بزرگ‌ترین نسخه، نسخهٔ 40 (177 × 177 ماژول)، در سطح L تا 2,953 بایت جا دارد. با این حال هر چه متن کوتاه‌تر باشد، کد ساده‌تر و خواندنش آسان‌تر است؛ تا جای ممکن لینک کوتاه بگذارید.
برای اینکه بعد از چاپ اسکن شود
- اندازه: کد از فاصله‌ای حدود ده برابر عرضش راحت خوانده می‌شود: کد 2 سانتی‌متری از 20 سانتی‌متر، و تابلویی که از 3 متری اسکن می‌شود حدود 30 سانتی‌متر.
- حاشیه: استاندارد دور کد حاشیهٔ سفیدی به پهنای چهار ماژول می‌خواهد. فایل SVG آن را دارد؛ آن را نبُرید.
- کنتراست: ماژول تیره روی زمینهٔ روشن. کدهای برعکس یا با رنگ‌های کم‌رنگ در خیلی از اسکنرها خوانده نمی‌شوند.
- امتحان: پیش از چاپ صدها نسخه، کد را با دو گوشی مختلف اسکن کنید.
مرورگر شما کد را می‌سازد و آن را جایی نمی‌فرستد، پس این ابزار برای رمز وای‌فای و لینک‌های خصوصی هم امن است. برای رمز محکم شبکه، ساخت رمز عبور را امتحان کنید.
پرسش‌های پرتکرار
ساخت کیو آر کد اینجا واقعاً رایگان و دائمی است؟
بله. کد در مرورگر شما ساخته می‌شود، بدون حساب کاربری، واترمارک یا محدودیت تعداد. لینک داخل خود کد است، پس سروری وجود ندارد که بعداً خاموشش کند یا اشتراک بخواهد.
کیو آر کد صوتی یا کیو آر کد برای فیلم چطور ساخته می‌شود؟
صدا و فیلم در کد جا نمی‌شوند. فایل را در یک فضای ابری، سایت یا کانال آپلود کنید و لینک آن را اینجا بگذارید؛ با اسکن کد، همان فایل باز و پخش می‌شود.
چطور برای لوکیشن کیو آر کد بسازم؟
در گوگل‌مپ یا اپ مسیریابی خودتان مکان را انتخاب کنید و لینک اشتراک‌گذاری را کپی کنید، یا مختصات را به شکل geo:عرض,طول بنویسید. لینک را در کادر متن بچسبانید و کد بسازید.
بعد از چاپ می‌توانم لینک را عوض کنم؟
نه. کد ثابت لینک را همان‌طور که هست نگه می‌دارد. اگر لینک ممکن است عوض شود، کد را به صفحه‌ای از خودتان بدهید که بتوانید به‌روزش کنید.
کیو آر کد را در چه اندازه‌ای چاپ کنم؟
حدود یک‌دهم فاصلهٔ اسکن: 2 تا 3 سانتی‌متر برای کارت ویزیت که در دست گرفته می‌شود، 10 سانتی‌متر برای ویترین و 30 سانتی‌متر یا بیشتر برای تابلویی که از دور اسکن می‌شود.
آخرین به‌روزرسانی: 15 اکتبر 2026