สูตรจุดคุ้มทุน
- กำไรส่วนเกินต่อชิ้น = ราคาขาย − ต้นทุนแปรผันต่อชิ้น
- จุดคุ้มทุน (ชิ้น) = ค่าใช้จ่ายคงที่ ÷ กำไรส่วนเกินต่อชิ้น
- ยอดขายที่จุดคุ้มทุน = ค่าใช้จ่ายคงที่ ÷ อัตรากำไรส่วนเกิน (กำไรส่วนเกิน ÷ ราคาขาย)
- ขายเพื่อกำไรตามเป้า = (ค่าใช้จ่ายคงที่ + กำไรที่ต้องการ) ÷ กำไรส่วนเกินต่อชิ้น
ตัวอย่าง: ร้านกาแฟเล็ก ๆ
ค่าเช่า ค่าจ้างพนักงาน ค่าน้ำไฟ และค่าผ่อนเครื่องชงรวม 70,000 บาทต่อเดือน กาแฟแก้วละ 60 บาท ต้นทุนเมล็ด นม แก้ว และฝา 25 บาท กำไรส่วนเกินแก้วละ 35 บาท จุดคุ้มทุน = 70,000 ÷ 35 = 2,000 แก้วต่อเดือน หรือราว 67 แก้วต่อวันถ้าเปิด 30 วัน ถ้าอยากได้กำไร 30,000 บาท ต้องขาย 100,000 ÷ 35 = 2,858 แก้ว
| สถานการณ์ | กำไรส่วนเกิน/แก้ว | คุ้มทุน (แก้ว/เดือน) | แก้ว/วัน |
|---|---|---|---|
| เริ่มต้น | 35 บาท | 2,000 | 67 |
| ขึ้นราคาเป็น 65 บาท | 40 บาท | 1,750 | 59 |
| ลดต้นทุนแปรผันเหลือ 22 บาท | 38 บาท | 1,843 | 62 |
| ลดค่าใช้จ่ายคงที่ 10% (63,000 บาท) | 35 บาท | 1,800 | 60 |
ขึ้นราคาเพียง 5 บาท ลดจำนวนแก้วที่ต้องขายได้มากกว่าการลดค่าใช้จ่ายคงที่ 10% เพราะกำไรส่วนเกินต่อแก้วเพิ่มขึ้นทุกแก้ว
แยกต้นทุนคงที่กับแปรผันให้ถูก
- คงที่: ค่าเช่า เงินเดือนพนักงานประจำ ประกันสังคมส่วนนายจ้าง ค่าผ่อนอุปกรณ์ ค่าอินเทอร์เน็ต ค่าบัญชี
- แปรผัน: วัตถุดิบ บรรจุภัณฑ์ ค่าส่ง ค่าคอมมิชชันพนักงานขาย ค่า GP ของแอปเดลิเวอรี ค่าธรรมเนียมรับชำระด้วยบัตร
- กึ่งแปรผัน: ค่าไฟที่เพิ่มตามชั่วโมงเปิดร้าน หรือค่าแรงพาร์ตไทม์ แบ่งส่วนที่คงที่และส่วนที่แปรผันตามยอดขาย
ใช้จุดคุ้มทุนตัดสินใจ
เทียบจำนวนที่ต้องขายกับยอดขายที่เป็นไปได้จริง เช่น จำนวนคนเดินผ่านหน้าร้านหรือยอดสั่งซื้อในเดือนที่ผ่านมา ถ้าจุดคุ้มทุนสูงเกินไป ลองปรับราคา ลดต้นทุนวัตถุดิบ หรือหาที่ตั้งที่ค่าเช่าต่ำกว่า และตรวจสอบมาร์จิ้นด้วยเครื่องคำนวณกำไร
คำถามที่พบบ่อย
จุดคุ้มทุนคืออะไร?
คือระดับยอดขายที่รายได้เท่ากับต้นทุนทั้งหมดพอดี ไม่กำไรไม่ขาดทุน ขายต่ำกว่านี้ขาดทุน ขายเกินจากนี้ทุกชิ้นจะสร้างกำไรเท่ากับกำไรส่วนเกินต่อชิ้น
ระยะเวลาคืนทุนต่างจากจุดคุ้มทุนอย่างไร?
จุดคุ้มทุนบอกยอดขายต่อเดือนที่ทำให้ไม่ขาดทุน ส่วนระยะเวลาคืนทุนบอกว่าต้องใช้กี่เดือนกว่ากำไรจะคืนเงินลงทุนก้อนแรก เช่น ค่าตกแต่งร้านและอุปกรณ์ หาได้จากเงินลงทุน ÷ กำไรต่อเดือน
ถ้าขายหลายสินค้าคิดอย่างไร?
ใช้ราคาขายและต้นทุนแปรผันเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักตามสัดส่วนยอดขาย หรือใช้อัตรากำไรส่วนเกินเฉลี่ยของร้านหาร่วมกับค่าใช้จ่ายคงที่เพื่อได้ยอดขายที่จุดคุ้มทุน
อัปเดตล่าสุด: 8 ตุลาคม 2026