วิธีใช้เครื่องคำนวณ BMI
- เลือกหน่วย: ค่าเริ่มต้นเป็นเซนติเมตรและกิโลกรัม ถ้ามีข้อมูลเป็นฟุต นิ้ว ปอนด์ ก็เปลี่ยนได้
- กรอกส่วนสูง ตอนไม่ใส่รองเท้า ยืนหลังตรงชิดผนัง
- กรอกน้ำหนักปัจจุบัน ควรชั่งตอนเช้าหลังเข้าห้องน้ำและก่อนกินอาหาร
เปิดตารางใต้ผลลัพธ์เพื่อดูว่าที่ส่วนสูงของคุณ น้ำหนักเท่าไรจัดอยู่ในเกณฑ์ไหน
สูตรคำนวณ BMI
ดัชนีมวลกายเทียบน้ำหนักกับส่วนสูงด้วยสูตรง่าย ๆ:
BMI = น้ำหนัก (กก.) ÷ ส่วนสูง (ม.)²
สูตรนี้คิดขึ้นโดยนักคณิตศาสตร์ชาวเบลเยียม อาดอล์ฟ เกเตอเลต์ ในทศวรรษ 1830 และนักสรีรวิทยา แอนเซล คีส์ ตั้งชื่อว่า “ดัชนีมวลกาย” ในปี 1972 เพื่อใช้เป็นตัวชี้วัดไขมันอย่างง่ายในการศึกษาระดับประชากร
ตัวอย่าง: คนสูง 160 ซม. หนัก 55 กก. มีค่า BMI = 55 ÷ 1.6² = 55 ÷ 2.56 ≈ 21.5 อยู่ในเกณฑ์ปกติ ที่ส่วนสูงนี้ น้ำหนักปกติตามเกณฑ์คนเอเชียอยู่ระหว่างประมาณ 47.4 กก. (BMI 18.5) ถึง 58.6 กก. (BMI 22.9) ส่วนคนสูง 170 ซม. หนัก 68 กก. มี BMI ≈ 23.5 ซึ่งยัง “ปกติ” ตามเกณฑ์สากล แต่ถือว่าท้วมแล้วตามเกณฑ์คนเอเชีย
เกณฑ์ BMI สำหรับคนไทยวัยผู้ใหญ่
กรมอนามัยและกระทรวงสาธารณสุขใช้เกณฑ์ที่องค์การอนามัยโลกภูมิภาคแปซิฟิกตะวันตกเสนอสำหรับคนเอเชีย ซึ่งต่ำกว่าเกณฑ์สากล เพราะคนเอเชียมีความเสี่ยงเบาหวานชนิดที่ 2 และโรคหัวใจสูงกว่าที่ค่า BMI เดียวกัน:
| BMI (กก./ม.²) | เกณฑ์คนเอเชีย (ใช้ในไทย) | เกณฑ์สากลของ WHO |
|---|---|---|
| ต่ำกว่า 18.5 | น้ำหนักน้อย (ผอม) | น้ำหนักน้อย |
| 18.5 – 22.9 | น้ำหนักปกติ | ปกติ |
| 23 – 24.9 | น้ำหนักเกิน (ท้วม) | ปกติ |
| 25 – 29.9 | อ้วนระดับ 1 | น้ำหนักเกิน |
| 30 ขึ้นไป | อ้วนระดับ 2 | อ้วน |
ตารางในเว็บไซต์ของโรงพยาบาลบางแห่งอาจเรียกชื่อต่างกันเล็กน้อย เช่น เรียกช่วง 23–24.9 ว่า “โรคอ้วนระดับ 1” แต่ตัวเลขแบ่งช่วงเหมือนกัน BMI Prime ในผลลัพธ์คือ BMI หารด้วย 23 ซึ่งเป็นขอบบนของเกณฑ์ปกติแบบเอเชีย ค่า 1.00 คือพอดีขอบ ค่า 1.10 คือเกินไป 10%
BMI บอกอะไรไม่ได้บ้าง
- กล้ามเนื้อกับไขมัน: BMI แยกไม่ออก คนเล่นเวทที่มีกล้ามเนื้อมากอาจถูกจัดว่าท้วมหรืออ้วนทั้งที่ไขมันน้อย เครื่องคำนวณเปอร์เซ็นต์ไขมันช่วยให้เห็นภาพชัดขึ้น
- อายุ: ผู้สูงอายุสูญเสียกล้ามเนื้อไปเรื่อย ๆ BMI เท่ากันที่อายุ 70 จึงอาจหมายถึงไขมันมากกว่าตอนอายุ 30
- เพศ: ที่ BMI เท่ากัน ผู้หญิงมักมีสัดส่วนไขมันสูงกว่าผู้ชาย
- ตำแหน่งของไขมัน: ไขมันหน้าท้องอันตรายกว่าไขมันส่วนอื่น กรมอนามัยรณรงค์ให้ “รอบเอวไม่ควรเกินส่วนสูงหารสอง” และเกณฑ์ที่ใช้กันทั่วไปสำหรับคนเอเชียคือรอบเอวผู้ชายไม่เกิน 90 ซม. ผู้หญิงไม่เกิน 80 ซม.
เด็ก วัยรุ่น และหญิงตั้งครรภ์
เกณฑ์ข้างต้นใช้กับผู้ใหญ่อายุ 18–20 ปีขึ้นไปเท่านั้น สำหรับเด็กและวัยรุ่น ต้องเทียบน้ำหนักและส่วนสูงกับเด็กเพศและอายุเดียวกันตามกราฟการเจริญเติบโต ซึ่งอยู่ในสมุดบันทึกสุขภาพแม่และเด็ก (สมุดสีชมพู) และที่กุมารแพทย์ใช้ ส่วนระหว่างตั้งครรภ์ น้ำหนักที่เพิ่มขึ้นเป็นเรื่องปกติ แพทย์จะใช้ BMI ก่อนตั้งครรภ์เพื่อแนะนำว่าควรเพิ่มน้ำหนักเท่าไร
เมื่อไรควรพบแพทย์
ถ้า BMI อยู่ในเกณฑ์ผอมหรืออ้วน หรือน้ำหนักเปลี่ยนมากโดยไม่ทราบสาเหตุ ควรปรึกษาแพทย์ หลายโรงพยาบาลและศูนย์บริการสาธารณสุขมีคลินิกไร้พุงหรือคลินิกโภชนาการ แพทย์จะดูภาพรวมที่ตัวเลขเดียวบอกไม่ได้ เช่น รอบเอว ความดันโลหิต น้ำตาลในเลือด ไขมันในเลือด ประวัติครอบครัว และการออกกำลังกาย อยากรู้ว่าควรกินวันละกี่แคลอรีลองใช้เครื่องคำนวณแคลอรี่
หมายเหตุ: ผลลัพธ์เป็นค่าประมาณเพื่อเป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ และใช้แทนการตรวจโดยแพทย์ พยาบาล นักกำหนดอาหาร หรือบุคลากรทางการแพทย์ไม่ได้
คำถามที่พบบ่อย
BMI เท่าไหร่ถึงจะปกติ?
สำหรับผู้ใหญ่ไทย ค่า BMI 18.5–22.9 ถือว่าปกติตามเกณฑ์คนเอเชีย ตั้งแต่ 23 ขึ้นไปถือว่าน้ำหนักเกิน (ท้วม) และตั้งแต่ 25 ขึ้นไปถือว่าอ้วน
ทำไมคนเอเชียใช้เกณฑ์ BMI ต่ำกว่าฝรั่ง?
ที่ค่า BMI เดียวกัน คนเอเชียมักมีสัดส่วนไขมันและไขมันหน้าท้องมากกว่า ความเสี่ยงเบาหวานชนิดที่ 2 และโรคหัวใจจึงเริ่มสูงเร็วกว่า ข้อเสนอสำหรับภูมิภาคเอเชียแปซิฟิกจึงลดเกณฑ์น้ำหนักเกินลงเหลือ 23 และอ้วนเหลือ 25
คำนวณ BMI ด้วยตัวเองทำอย่างไร?
เอาน้ำหนักเป็นกิโลกรัมหารด้วยส่วนสูงเป็นเมตรยกกำลังสอง เช่น หนัก 60 กก. สูง 1.65 ม. ได้ 60 ÷ (1.65 × 1.65) = 60 ÷ 2.7225 ≈ 22.0
คนเล่นกล้ามใช้ BMI ได้แม่นไหม?
มักไม่แม่น เพราะ BMI นับน้ำหนักทุกส่วนเท่ากัน คนกล้ามเนื้อเยอะอาจได้ผลว่าท้วมหรืออ้วนทั้งที่ไขมันน้อย ควรดูเปอร์เซ็นต์ไขมันหรือรอบเอวประกอบ
BMI ผู้ชายกับผู้หญิงต่างกันไหม?
สูตรและเกณฑ์สำหรับผู้ใหญ่เหมือนกันทั้งสองเพศ แต่การตีความต่างกันเล็กน้อย เพราะที่ BMI เท่ากัน ผู้หญิงมักมีไขมันมากกว่าผู้ชาย
ใช้กับเด็กได้ไหม?
ไม่ได้ เด็กและวัยรุ่นต้องประเมินด้วยกราฟการเจริญเติบโตตามเพศและอายุ เกณฑ์ผู้ใหญ่ในหน้านี้จะให้ผลคลาดเคลื่อน
อัปเดตล่าสุด: 8 ตุลาคม 2026