วิธีใช้เครื่องคำนวณวันไข่ตก
- กรอกวันแรกของประจำเดือนครั้งสุดท้าย: คือวันแรกที่มีเลือดออกจริง ไม่นับวันที่มีแค่เลือดซึมเล็กน้อย
- กรอกรอบเดือนเฉลี่ย: นับจากวันแรกของประจำเดือนรอบนี้ถึงวันแรกของรอบถัดไป ถ้าได้ให้เฉลี่ยจากหลายรอบล่าสุด
- ปรับระยะหลังไข่ตกเฉพาะเมื่อรู้ค่าของตัวเอง เช่น จากที่ตรวจไข่ตกหรือการวัดอุณหภูมิร่างกาย ถ้าไม่รู้ ให้ใช้ 14 วัน
ผลลัพธ์แสดงวันไข่ตกครั้งถัดไป ช่วงเจริญพันธุ์ และวันประจำเดือนที่คาดไว้ พร้อมปฏิทินหกรอบเดือนข้างหน้า
ประมาณวันไข่ตกอย่างไร
รอบเดือนแบ่งเป็นสองช่วง ระยะก่อนไข่ตก (follicular phase) ตั้งแต่ประจำเดือนมาจนไข่ตก เป็นช่วงที่ยาวสั้นต่างกันมากระหว่างคนและระหว่างรอบ ส่วนระยะหลังไข่ตก (luteal phase) ตั้งแต่ไข่ตกถึงประจำเดือนรอบถัดไปค่อนข้างคงที่ เฉลี่ยราว 14 วัน การคำนวณตามปฏิทินจึงนับย้อนจากประจำเดือนรอบหน้า:
วันไข่ตก ≈ วันแรกของประจำเดือนครั้งสุดท้าย + (รอบเดือน − ระยะหลังไข่ตก)
รอบเดือน 28 วันและระยะหลังไข่ตก 14 วัน ไข่จะตกราววันที่ 14 นับจากวันแรกของประจำเดือน รอบเดือน 32 วันไข่ตกราววันที่ 18 รอบเดือน 25 วันราววันที่ 11
ช่วงเจริญพันธุ์
งานวิจัยที่มีชื่อเสียงของ Allen Wilcox, Clarice Weinberg และ Donna Baird ในวารสาร New England Journal of Medicine ปี 1995 พบว่าการตั้งครรภ์เกิดจากการมีเพศสัมพันธ์ในช่วงราวหกวันที่สิ้นสุดในวันไข่ตก เพราะอสุจิอยู่ในร่างกายผู้หญิงได้ถึงประมาณห้าวัน ส่วนไข่ปฏิสนธิได้ราวหนึ่งวันหลังตก โอกาสสูงสุดคือสองวันก่อนไข่ตกและวันไข่ตกเอง
เครื่องมือแสดงช่วงเจริญพันธุ์ตั้งแต่ห้าวันก่อนวันไข่ตกโดยประมาณไปจนถึงวันถัดจากนั้น วันที่เพิ่มมานี้เผื่ออายุสั้น ๆ ของไข่ และความจริงที่ว่าการคำนวณตามปฏิทินไม่เคยแม่นยำเป๊ะ
ตัวอย่าง
ประจำเดือนครั้งสุดท้ายเริ่ม 1 ตุลาคม รอบเดือน 28 วัน ระยะหลังไข่ตก 14 วัน วันไข่ตกโดยประมาณคือ 1 ต.ค. + (28 − 14) วัน = 15 ตุลาคม ช่วงเจริญพันธุ์คือ 10–16 ตุลาคม โดยมีโอกาสสูงสุดวันที่ 13–15 ต.ค. และประจำเดือนรอบถัดไปคาดว่าจะมาวันที่ 29 ตุลาคม ซึ่งเป็นวันแรกที่ตรวจครรภ์ด้วยชุดตรวจปัสสาวะได้ผลค่อนข้างน่าเชื่อถือ
หาวันไข่ตกให้แม่นขึ้น
- ที่ตรวจไข่ตก (LH test) ตรวจหาฮอร์โมน LH ในปัสสาวะที่พุ่งสูงก่อนไข่ตก หาซื้อได้ตามร้านขายยาทั่วไป
- มูกที่ปากมดลูก จะใส ลื่น และยืดได้คล้ายไข่ขาวดิบในวันใกล้ไข่ตก
- อุณหภูมิร่างกายพื้นฐาน สูงขึ้นเล็กน้อยหลังไข่ตก ใช้ยืนยันหลังไข่ตกไปแล้ว และช่วยให้เห็นรูปแบบของตัวเองเมื่อจดหลายรอบ
- อัลตราซาวด์ติดตามฟองไข่ ที่คลินิกสูตินรีเวชหรือคลินิกผู้มีบุตรยาก บอกเวลาไข่ตกได้แม่นที่สุด มักใช้ระหว่างการรักษาภาวะมีบุตรยาก
ข้อจำกัด และเหตุที่ไม่ควรใช้คุมกำเนิด
การคำนวณตามปฏิทินสมมติว่ารอบถัดไปจะเหมือนค่าเฉลี่ย แต่วันไข่ตกเลื่อนได้จากความเครียด การเจ็บป่วย การเดินทาง การให้นมลูก การเพิ่งหยุดยาคุม ภาวะถุงน้ำรังไข่หลายใบ (PCOS) หรือวัยใกล้หมดประจำเดือน อย่าใช้เครื่องมือนี้เพื่อคุมกำเนิดแบบ “นับระยะปลอดภัย” หรือ “หน้า 7 หลัง 7” เพราะวิธีนับวันได้ผลต่ำกว่าวิธีคุมกำเนิดส่วนใหญ่ ปรึกษาแพทย์ พยาบาล หรือเภสัชกรเพื่อเลือกวิธีที่เชื่อถือได้ ซึ่งหลายวิธีรับบริการได้ที่โรงพยาบาลรัฐตามสิทธิ
เมื่อไรควรพบแพทย์
คำแนะนำทั่วไปคือ ถ้าพยายามมีลูกมา 12 เดือนแล้วยังไม่ตั้งครรภ์ ควรพบแพทย์ หรือหลัง 6 เดือนถ้าอายุ 35 ปีขึ้นไป และควรไปเร็วกว่านั้นถ้ารอบเดือนสั้นกว่า 21 วันหรือยาวกว่า 35 วันเป็นประจำ ไม่สม่ำเสมอมาก หรือประจำเดือนขาด เมื่อตั้งครรภ์แล้วใช้เครื่องคำนวณวันกำหนดคลอดและไปฝากครรภ์โดยเร็ว
หมายเหตุ: ผลลัพธ์เป็นค่าประมาณเพื่อเป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ และใช้แทนการตรวจโดยแพทย์ พยาบาล นักกำหนดอาหาร หรือบุคลากรทางการแพทย์ไม่ได้
คำถามที่พบบ่อย
ช่วงเจริญพันธุ์ยาวกี่วัน?
งานวิจัยชี้ว่าประมาณหกวัน คือห้าวันก่อนไข่ตกและวันไข่ตก เครื่องมือนี้เพิ่มวันหลังไข่ตกอีกหนึ่งวันเป็นระยะเผื่อ เพราะการนับตามปฏิทินเป็นแค่ค่าประมาณ
อยากมีลูกควรมีเพศสัมพันธ์วันไหน?
โอกาสสูงสุดคือสองวันก่อนไข่ตกและวันไข่ตก การมีเพศสัมพันธ์ทุกหนึ่งถึงสองวันตลอดช่วงเจริญพันธุ์ช่วยให้ไม่พลาดวันไข่ตกจริงที่อาจเลื่อนไป
นอกช่วงเจริญพันธุ์ท้องได้ไหม?
โอกาสน้อยกว่าแต่ยังเป็นไปได้ เพราะในแต่ละรอบไข่อาจตกเร็วหรือช้ากว่าที่คาด จึงไม่ควรใช้การนับระยะปลอดภัยหรือหน้า 7 หลัง 7 เพื่อคุมกำเนิด
ระยะหลังไข่ตกคืออะไร รู้ของตัวเองได้อย่างไร?
คือช่วงตั้งแต่ไข่ตกถึงวันแรกของประจำเดือนรอบถัดไป ปกติราว 14 วัน ประมาณได้จากการใช้ที่ตรวจไข่ตกหรือวัดอุณหภูมิร่างกาย แล้วนับวันจนประจำเดือนมา
ควรตรวจครรภ์เมื่อไร?
ที่ตรวจครรภ์แบบปัสสาวะน่าเชื่อถือที่สุดตั้งแต่วันที่ประจำเดือนรอบถัดไปควรมา ตรวจเร็วกว่านั้นอาจได้ผลลบลวงเพราะระดับฮอร์โมนยังต่ำ
อัปเดตล่าสุด: 8 ตุลาคม 2026