วิธีใช้
ใส่ตัวเศษและตัวส่วนของเศษส่วนแต่ละจำนวน แล้วเลือกบวก ลบ คูณ หรือหาร ถ้าเศษส่วนติดลบให้ใส่เครื่องหมายลบที่ตัวเศษ เช่น −3/4 ใส่ตัวเศษเป็น −3 ส่วนจำนวนคละอย่าง 2 1/3 ต้องแปลงเป็นเศษเกินก่อน: 2 × 3 + 1 = 7 จึงใส่ 7/3 ผลลัพธ์มีทั้งเศษส่วนอย่างต่ำ จำนวนคละ ทศนิยม เศษส่วนก่อนทอน และ ห.ร.ม. ที่ใช้ทอน
หลักการคำนวณเศษส่วน
| การดำเนินการ | หลัก | ตัวอย่าง |
|---|---|---|
| บวก | a/b + c/d = (a×d + c×b) / (b×d) | 3/4 + 2/3 = (9 + 8)/12 = 17/12 |
| ลบ | a/b − c/d = (a×d − c×b) / (b×d) | 1/3 − 5/6 = (6 − 15)/18 = −1/2 |
| คูณ | a/b × c/d = (a×c) / (b×d) | 2/3 × 9/4 = 18/12 = 3/2 |
| หาร | a/b ÷ c/d = a/b × d/c | 1/2 ÷ 3/4 = 4/6 = 2/3 |
เวลาบวกลบ เครื่องคิดจะทำส่วนให้เท่ากันโดยเอาตัวส่วนสองตัวคูณกัน แล้วค่อยทอนในขั้นสุดท้าย ในห้องเรียนครูมักสอนให้ใช้ ค.ร.น. ของตัวส่วนเพื่อให้ตัวเลขเล็กกว่า ทั้งสองวิธีได้คำตอบเดียวกันหลังทอนเป็นเศษส่วนอย่างต่ำ จึงใช้หน้านี้ตรวจคำตอบได้ไม่ว่าจะคิดแบบไหน
การทำเป็นเศษส่วนอย่างต่ำ
เศษส่วนอย่างต่ำคือเศษส่วนที่ตัวเศษและตัวส่วนไม่มีตัวหารร่วมอื่นนอกจาก 1 วิธีทอนคือหา ห.ร.ม. ของตัวเศษและตัวส่วน แล้วหารทั้งคู่ด้วยตัวนั้น เช่น 18/12 มี ห.ร.ม. เป็น 6 จึงได้ 18/12 = 3/2 เครื่องคิดหา ห.ร.ม. ด้วยขั้นตอนวิธีของยุคลิด: เอาจำนวนมากหารด้วยจำนวนน้อย แทนจำนวนมากด้วยเศษที่เหลือ ทำซ้ำจนเศษเป็นศูนย์
ตัวอย่างพร้อมวิธีทำ
แม่ซื้อหมูสับ 3/4 กิโลกรัม และไก่ 2/3 กิโลกรัม รวมแล้วหนักกี่กิโลกรัม
- ทำส่วนให้เท่ากัน: ส่วนร่วมคือ 4 × 3 = 12
- 3/4 = 9/12 และ 2/3 = 8/12
- บวกตัวเศษ: 9/12 + 8/12 = 17/12
- แปลงเป็นจำนวนคละ: 17 หาร 12 ได้ 1 เศษ 5 ดังนั้น 17/12 = 1 5/12 กิโลกรัม หรือประมาณ 1.42 กิโลกรัม
แปลงจำนวนคละ เศษเกิน และทศนิยม
- จำนวนคละเป็นเศษเกิน: เอาจำนวนเต็มคูณตัวส่วนแล้วบวกตัวเศษ 3 2/5 = (3 × 5 + 2)/5 = 17/5
- เศษเกินเป็นจำนวนคละ: เอาตัวเศษหารด้วยตัวส่วน ผลหารคือจำนวนเต็ม เศษคือตัวเศษใหม่ 17/5 = 3 2/5
- เศษส่วนเป็นทศนิยม: เอาตัวเศษหารด้วยตัวส่วน 2/3 = 0.666… เลข 6 ซ้ำไม่รู้จบ เครื่องคิดจึงปัดไว้ที่ทศนิยมหกตำแหน่ง
- เศษส่วนเป็นเปอร์เซ็นต์: คูณทศนิยมด้วย 100 เช่น 3/8 = 0.375 = 37.5% คิดต่อได้ที่เครื่องคำนวณเปอร์เซ็นต์
คำถามที่พบบ่อย
บวกเศษส่วนที่ตัวส่วนไม่เท่ากันทำอย่างไร
ทำตัวส่วนให้เท่ากันก่อนแล้วค่อยบวกตัวเศษ เช่น 3/4 + 2/3 ใช้ส่วนร่วม 12 ได้ 9/12 + 8/12 = 17/12 หรือจำนวนคละ 1 5/12
หารเศษส่วนทำอย่างไร
คงเศษส่วนตัวแรกไว้ แล้วคูณด้วยส่วนกลับของตัวที่สอง เช่น 1/2 ÷ 3/4 = 1/2 × 4/3 = 4/6 = 2/3
ใส่จำนวนคละอย่างไร
แปลงเป็นเศษเกินก่อน โดยเอาจำนวนเต็มคูณตัวส่วนแล้วบวกตัวเศษ เช่น 2 1/3 เป็น 7/3 แล้วใส่ตัวเศษ 7 ตัวส่วน 3
เศษส่วนอย่างต่ำคืออะไร
คือเศษส่วนที่ตัวเศษและตัวส่วนไม่มีตัวหารร่วมนอกจาก 1 เช่น 3/4 หรือ 5/12 เครื่องคิดจะทอนผลลัพธ์ให้อัตโนมัติและบอกว่าหารด้วย ห.ร.ม. เท่าไร
ผลลัพธ์ติดลบแสดงอย่างไร
เครื่องหมายลบจะอยู่ที่ตัวเศษเสมอ เช่น −1/2 ไม่ว่าจะใส่ค่าลบไว้ที่ตัวเศษหรือตัวส่วน
อัปเดตล่าสุด: 8 ตุลาคม 2026