วิธีใช้
ใส่สองค่าที่มีหน่วยเดียวกัน เช่น ราคาสองร้าน ผลการวัดสองครั้ง หรือตัวเลขจากสองแหล่ง เครื่องจะแสดงผลต่างเปอร์เซ็นต์ เปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงทั้งสองทิศ ผลต่างสัมบูรณ์ ค่าเฉลี่ย และอัตราส่วนของสองค่า
สูตร
ผลต่างเปอร์เซ็นต์ = |A − B| ÷ ((A + B) ÷ 2) × 100
สูตรนี้หารผลต่างด้วยค่าเฉลี่ยของสองค่า สลับ A กับ B ก็ได้ผลเท่าเดิม ต่างจากเปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลง = (B − A) ÷ A × 100 ที่ใช้ A เป็นฐาน กลับทิศจึงได้ตัวเลขต่างกัน
ตัวอย่าง: มือถือรุ่นเดียวกันสองร้าน
ร้าน A ขาย 12,000 บาท ร้าน B ขาย 15,000 บาท
- ผลต่างสัมบูรณ์: 3,000 บาท
- ค่าเฉลี่ย: (12,000 + 15,000) ÷ 2 = 13,500 บาท
- ผลต่างเปอร์เซ็นต์: 3,000 ÷ 13,500 × 100 ≈ 22.22%
- จาก A ไป B: แพงขึ้น 3,000 ÷ 12,000 = 25% จาก B ไป A: ถูกลง 3,000 ÷ 15,000 = 20%
ตัวเลขทั้งสามถูกต้อง แต่ตอบคนละคำถาม พูดว่า “ร้าน B แพงกว่าร้าน A 25%” ถูก แต่พูดว่า “ร้าน A ถูกกว่าร้าน B 25%” ผิด เพราะร้าน A ถูกกว่าแค่ 20%
เมื่อไรควรใช้แบบไหน
| สถานการณ์ | ควรใช้ |
|---|---|
| มีฐานชัดเจน: ราคาเก่ากับราคาใหม่ ปีที่แล้วกับปีนี้ | เปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลง (เครื่องคำนวณเปอร์เซ็นต์) |
| สองค่าเท่าเทียมกัน: สองร้าน สองการวัด สองห้องแล็บ | ผลต่างเปอร์เซ็นต์ |
| เทียบผลการทดลองกับค่าทางทฤษฎีที่รู้แล้ว | เปอร์เซ็นต์ความคลาดเคลื่อน = |ค่าที่วัด − ค่าจริง| ÷ ค่าจริง × 100 |
ในรายงานการทดลองวิชาฟิสิกส์หรือเคมี ถ้าเทียบค่าที่วัดได้กับค่ามาตรฐานในหนังสือ ค่ามาตรฐานคือฐาน จึงต้องใช้เปอร์เซ็นต์ความคลาดเคลื่อน ไม่ใช่ผลต่างเปอร์เซ็นต์ แต่ถ้าเทียบผลของสองกลุ่มที่ไม่มีใครถูกกว่าใคร ผลต่างเปอร์เซ็นต์คือทางเลือกที่ยุติธรรม
ข้อควรรู้
- ผลต่างเปอร์เซ็นต์อยู่ระหว่าง 0% ถึง 200% เสมอ ยิ่งสองค่าห่างกันมากยิ่งเข้าใกล้ 200%
- สูตรนี้ออกแบบมาสำหรับปริมาณที่เป็นบวก ถ้ามีค่าติดลบ เครื่องจะใช้ค่าสัมบูรณ์ตอนหาค่าเฉลี่ยและแจ้งไว้ในหมายเหตุ
- ถ้าค่าหนึ่งเป็นศูนย์ เปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงจากค่านั้นหาค่าไม่ได้ แต่ผลต่างเปอร์เซ็นต์ยังคิดได้ (เท่ากับ 200% เสมอ)
คำถามที่พบบ่อย
ผลต่างเปอร์เซ็นต์ต่างจากเปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงอย่างไร
ผลต่างเปอร์เซ็นต์หารผลต่างด้วยค่าเฉลี่ยของสองค่า ลำดับจึงไม่มีผล ส่วนเปอร์เซ็นต์การเปลี่ยนแปลงหารด้วยค่าเดิม กลับทิศจึงได้ผลต่างกัน เช่น 12 เป็น 15 เพิ่ม 25% แต่ 15 เป็น 12 ลด 20%
10 กับ 15 ต่างกันกี่เปอร์เซ็นต์
ผลต่างคือ 5 ค่าเฉลี่ยคือ 12.5 ผลต่างเปอร์เซ็นต์ = 5 ÷ 12.5 × 100 = 40%
เปอร์เซ็นต์ความคลาดเคลื่อนในการทดลองคิดอย่างไร
เอา |ค่าที่วัดได้ − ค่ามาตรฐาน| หารด้วยค่ามาตรฐานแล้วคูณ 100 ในกรณีนี้ค่ามาตรฐานเป็นฐาน จึงไม่ใช้ค่าเฉลี่ยแบบผลต่างเปอร์เซ็นต์
ทำไมผลต่างเปอร์เซ็นต์ไม่เกิน 200%
เพราะผลต่างของสองจำนวนบวกไม่มีทางมากกว่าผลรวม เมื่อหารด้วยครึ่งหนึ่งของผลรวมจึงได้มากสุด 2 หรือ 200%
อัปเดตล่าสุด: 8 ตุลาคม 2026