Zo gebruik je de calculator
Vul de twee waarden in, in willekeurige volgorde. Het procentuele verschil hangt niet af van de volgorde, de procentuele verandering wel. Daarom laat de calculator beide richtingen zien.
Procentueel verschil of procentuele verandering?
| Procentueel verschil | Procentuele verandering | |
|---|---|---|
| Formule | |A − B| ÷ ((A + B) ÷ 2) × 100 | (nieuw − oud) ÷ |oud| × 100 |
| Vergeleken met | het gemiddelde van beide | de beginwaarde (oud) |
| Volgorde belangrijk? | nee | ja |
| Teken | altijd positief | + bij een stijging, − bij een daling |
| Geschikt voor | twee gelijkwaardige waarden | een vóór en een na |
Het procentuele verschil gebruik je als geen van de waarden het 'origineel' is: de prijzen van twee winkels voor hetzelfde apparaat, twee metingen van hetzelfde monster, de inwonertallen van twee steden.
De procentuele verandering past als een van de waarden er eerst was: je huur vorig jaar en dit jaar, de koers van een aandeel voor en na, je gewicht aan het begin en het eind van een dieet. Zulke vragen beantwoord je met procenten berekenen.
De procentuele afwijking van een norm of begroting is een bijzonder geval van de verandering: (werkelijk − begroot) ÷ begroot × 100. Is er € 12.000 begroot en € 13.500 uitgegeven, dan is de afwijking +12,5%. Bij een natuurkundepracticum heet de absolute waarde daarvan de relatieve afwijking ten opzichte van de literatuurwaarde: wie de valversnelling meet als 9,6 m/s² in plaats van 9,81 m/s², zit er |9,6 − 9,81| ÷ 9,81 × 100 ≈ 2,14% naast.
Rekenvoorbeeld
De ene winkel verkoopt een wasmachine voor € 480, de andere voor € 520.
- Procentueel verschil: |480 − 520| = 40; het gemiddelde is (480 + 520) ÷ 2 = 500; 40 ÷ 500 × 100 = 8%.
- Verandering van € 480 naar € 520: 40 ÷ 480 × 100 = +8,33% – de duurdere winkel vraagt 8,33% meer.
- Verandering van € 520 naar € 480: −40 ÷ 520 × 100 = −7,69% – de goedkopere vraagt 7,69% minder.
Alle drie de getallen kloppen; ze beantwoorden alleen verschillende vragen. Wil je zonder partij te kiezen zeggen dat 'de twee prijzen zo'n 8% uit elkaar liggen', dan gebruik je het procentuele verschil.
Waarom de twee richtingen niet gelijk zijn
De procentuele verandering deelt door de beginwaarde, en de twee richtingen beginnen bij een ander getal. Van 10 naar 15 is een stijging van 50%, van 15 terug naar 10 een daling van 33,33%. Het procentuele verschil omzeilt dat door te delen door het midden, 12,5, en komt in beide richtingen uit op 40%.
Let op
- Meer dan 100% kan. Bij positieve waarden loopt het procentuele verschil van 0% tot 200%; 200% krijg je als een van de waarden 0 is.
- Nul en negatieve waarden. Een verandering vanaf 0 bestaat niet, en het procentuele verschil is alleen zinvol voor positieve grootheden. Bij negatieve getallen gebruikt de calculator de absolute waarden voor het gemiddelde en meldt hij dat.
- Procentpunten. Tussen 4% en 5% rente zit één procentpunt. Het procentuele verschil is 22,22%, de verandering van 4% naar 5% zelfs 25%. Zeg erbij welke maat je bedoelt.
- Dezelfde eenheid. Beide waarden moeten hetzelfde meten in dezelfde eenheid – allebei in euro's of allebei in kilo's.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen procentueel verschil en procentuele verandering?
Het procentuele verschil vergelijkt twee waarden met hun gemiddelde en heeft geen richting. De procentuele verandering meet hoe ver een nieuwe waarde van een oude af ligt; die heeft een teken en hangt af van welke waarde eerst kwam.
Waarom is het procentuele verschil tussen 10 en 15 geen 50%?
50% is de verandering van 10 naar 15. Het procentuele verschil deelt het verschil van 5 door het gemiddelde van 12,5 en komt uit op 40%.
Kan het procentuele verschil boven de 100% liggen?
Ja. Bij positieve waarden kan het tot 200% oplopen, namelijk als een van de waarden nul is. 1 en 9 verschillen bijvoorbeeld 8 ÷ 5 × 100 = 160%.
Hoe bereken ik de procentuele afwijking van een begroting?
Trek het begrote bedrag af van het werkelijke, deel door het begrote bedrag en vermenigvuldig met 100. Bij € 13.500 werkelijk en € 12.000 begroot is dat +12,5%.
Welke waarde moet A zijn?
Voor het procentuele verschil maakt het niet uit. Voor de procentuele verandering maak je A de eerdere of oorspronkelijke waarde en lees je de uitkomst bij "A → B" af.
Laatst bijgewerkt: 8 oktober 2026