ROI چیست؟
ROI (بازده سرمایه‌گذاری) نشان می‌دهد در برابر پولی که گذاشته‌اید، چند درصد سود یا زیان کرده‌اید. با این عدد می‌توان سرمایه‌گذاری‌های بسیار متفاوت را مقایسه کرد: خرید سکه، سهام در بورس تهران، صندوق‌های سرمایه‌گذاری، ملک، خودرو یا راه‌اندازی یک کسب‌وکار کوچک.
فرمول ROI و بازده سالانه
ROI = (مبلغ دریافتی − مبلغ سرمایه‌گذاری) ÷ مبلغ سرمایه‌گذاری × 100
ROI به مدت توجه ندارد؛ 40% سود در یک سال با 40% سود در پنج سال بسیار فرق دارد. برای همین بازده سالانه مرکب (CAGR) هم حساب می‌شود:
بازده سالانه = (دریافتی ÷ سرمایه)1/سال − 1
مثال: 500 میلیون تومان سرمایه‌گذاری کرده‌اید و پس از 2 سال 700 میلیون تومان پس گرفته‌اید. سود 200,000,000 تومان و ROI برابر 40% است. بازده سالانه مرکب (700 ÷ 500)1/2 − 1 یعنی حدود 18.32% در سال است.
یک ROI، بازده‌های سالانه متفاوت
| مدت | ROI کل | بازده سالانه |
|---|---|---|
| 1 سال | 40% | 40% |
| 2 سال | 40% | 18.32% |
| 3 سال | 40% | 11.87% |
| 5 سال | 40% | 6.96% |
ROI را با تورم و سود بانکی مقایسه کنید
در اقتصادی با تورم بالا، سود اسمی ممکن است فریبنده باشد. اگر بازده سالانه شما 20% بوده و تورم همان سال 35%، قدرت خریدتان کمتر شده است. دو مقایسه همیشه لازم است:
- با تورم: بازده واقعی تقریباً برابر است با (1 + بازده) ÷ (1 + تورم) − 1.
- با سود سپرده بانکی: سرمایه‌گذاری پرریسک‌تر باید بازدهی بیشتر از سپرده کم‌ریسک داشته باشد تا ریسکش بیارزد. سود سپرده را با ماشین حساب سود سپرده حساب کنید.
اشتباه‌های رایج
- فراموش کردن هزینه‌ها: کارمزد معاملات بورس، اجرت و مالیات طلا، کمیسیون بنگاه، مالیات نقل و انتقال و هزینه نگهداری را حساب کنید.
- نادیده گرفتن درآمد میانی: سود نقدی سهام یا اجاره ملک را به مبلغ دریافتی اضافه کنید.
- مقایسه بدون مدت: همیشه بازده سالانه را مقایسه کنید، نه ROI کل.
- واریزهای چندمرحله‌ای: اگر در چند نوبت پول گذاشته‌اید، این فرمول ساده دقیق نیست و به محاسبه نرخ بازده داخلی (IRR) نیاز دارید.
بازده گذشته تضمینی برای آینده نیست. این ماشین حساب ابزار محاسبه است، نه توصیه سرمایه‌گذاری.
پرسش‌های پرتکرار
فرمول محاسبه درصد سود سرمایه‌گذاری چیست؟
درصد سود = (مبلغ دریافتی − مبلغ سرمایه‌گذاری) ÷ مبلغ سرمایه‌گذاری × 100. مثلاً از 500 به 700 میلیون، 40% سود است.
فرق ROI و بازده سالانه چیست؟
ROI سود کل دوره را نشان می‌دهد و بازده سالانه مرکب، نرخ رشد معادل در هر سال را. برای مقایسه سرمایه‌گذاری‌های با مدت متفاوت، بازده سالانه را مقایسه کنید.
ROI منفی یعنی چه؟
یعنی مبلغ دریافتی کمتر از سرمایه بوده و زیان کرده‌اید. مثلاً سرمایه 100 میلیونی که 80 میلیون برگشته، ROI منفی 20% دارد.
ROI خوب چند درصد است؟
عدد ثابتی ندارد. دست‌کم باید از تورم و از سود سپرده بانکی کم‌ریسک بیشتر باشد؛ هرچه ریسک سرمایه‌گذاری بیشتر است، انتظار بازده بالاتر منطقی‌تر است.
آخرین به‌روزرسانی: 8 اکتبر 2026