Yüzde hesaplama aracı nasıl kullanılır?
Önce menüden sorunuzu seçin. Araç dört farklı yüzde sorusunu yanıtlar ve her birinde sonucun yanında formülü de gösterir:
- Y sayısının %X’i kaçtır? Örneğin 2.400 TL’nin %15’i ne kadar eder?
- X, Y’nin yüzde kaçıdır? Örneğin 120 soruluk denemede 90 doğru, yüzde kaç başarı demektir?
- X’ten Y’ye yüzde değişim: fiyat 50 TL’den 65 TL’ye çıktıysa artış yüzde kaçtır?
- Bir sayıyı %X artır veya azalt: 30.000 TL’lik maaşa %25 zam ya da 1.500 TL’lik ürüne %30 indirim.
Yüzde formülleri
“Yüzde”, yüze bölünmüş demektir: %15, 15 ÷ 100 = 0,15 ile aynıdır. Bütün yüzde hesapları bu basit fikre dayanır:
- Bir sayının yüzdesi: sonuç = X ÷ 100 × Y. 2.400 TL’nin %15’i: 0,15 × 2.400 = 360 TL.
- Yüzde kaç: yüzde = X ÷ Y × 100. 120 sorudan 90 doğru: 90 ÷ 120 × 100 = %75.
- Yüzde değişim: (yeni − eski) ÷ eski × 100. 50 TL’den 65 TL’ye: 15 ÷ 50 × 100 = %30 artış.
- Artırma ve azaltma: yeni değer = sayı × (1 ± X ÷ 100). 1.500 TL’ye %30 indirim: 1.500 × 0,70 = 1.050 TL.
Günlük hayattan örnekler
KDV dahil ve hariç fiyat
KDV hariç fiyatı 1.000 TL olan bir ürün %20 KDV ile 1.000 × 1,20 = 1.200 TL’ye satılır. Tersini yaparken sık yapılan hata, KDV dahil fiyattan %20 düşmektir: 1.200 TL’nin %20’si 240 TL eder ve sonuç 960 TL çıkar, oysa doğrusu 1.200 ÷ 1,20 = 1.000 TL’dir. Yani KDV dahil fiyattan KDV’yi ayırmak için yüzde düşmek değil, 1,20’ye bölmek gerekir.
Maaş zammı ve enflasyon
Maaşınız 30.000 TL’den 37.500 TL’ye çıktıysa zam oranı (37.500 − 30.000) ÷ 30.000 × 100 = %25’tir. Aynı dönemde fiyatlar %30 arttıysa, alım gücünüz artmamış, azalmıştır: 1,25 ÷ 1,30 ≈ 0,96, yani reel olarak yaklaşık %4 kayıp.
Arka arkaya indirimler toplanmaz
Önce %20, ardından kasada ek %10 indirim, toplamda %30 indirim değildir. 1.000 TL’lik ürün önce 800 TL’ye, sonra 800 × 0,90 = 720 TL’ye düşer; toplam indirim %28’dir. Benzer şekilde %50 düşen bir fiyatın eski seviyesine dönmesi için %50 değil, %100 artması gerekir.
Yüzde ile yüzde puan farkı
Bir oran başka bir orana göre değiştiğinde iki farklı ifade kullanılır. Kredi faizi %40’tan %50’ye çıktıysa artış 10 yüzde puandır, ama yüzde olarak artış (50 − 40) ÷ 40 × 100 = %25’tir. Haberlerde ve banka teklif metinlerinde bu ikisi sık karıştırılır; hangisinin kastedildiğine dikkat edin. İki değeri ortak bir referans almadan karşılaştırmak için yüzde fark hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Akılda hesap için ipuçları
- %10: virgülü bir basamak sola kaydırın: 850’nin %10’u 85.
- %5: %10’un yarısı: 850’nin %5’i 42,5.
- %25: dörde bölün; %50: ikiye bölün.
- Yer değiştirme: X’in %Y’si, Y’nin %X’ine eşittir. 50’nin %8’i zor geliyorsa 8’in %50’sini düşünün: 4.
Sınavdaki doğru sayısından puan bulmak için sınav puanı hesaplama aracına bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Bir sayının yüzdesi nasıl hesaplanır?
Sayıyı yüzde değeriyle çarpıp 100’e bölün. 2.400’ün %15’i: 2.400 × 15 ÷ 100 = 360.
İndirimli fiyat nasıl hesaplanır?
Fiyatı (1 − indirim ÷ 100) ile çarpın. 1.500 TL’ye %30 indirim: 1.500 × 0,70 = 1.050 TL. Araçta “Bir sayıyı %X artır veya azalt” seçeneğini seçip −30 girin.
Yüzde artış nasıl bulunur?
Yeni değerden eski değeri çıkarın, eski değere bölün ve 100 ile çarpın. 50’den 65’e: 15 ÷ 50 × 100 = %30 artış.
KDV dahil fiyattan KDV hariç fiyat nasıl bulunur?
KDV dahil fiyatı (1 + KDV oranı ÷ 100) ile bölün. %20 KDV için 1.200 ÷ 1,20 = 1.000 TL. KDV dahil fiyattan doğrudan %20 düşmek yanlış sonuç verir.
Yüzde 100’den fazla olabilir mi?
Evet. Bir fiyat 100 TL’den 250 TL’ye çıktıysa artış %150’dir. Bir şeyin yüzde 100’den fazla azalması ise mümkün değildir, çünkü %100 azalma sıfıra iner.
Son güncelleme: 8 Ekim 2026