Yedi Romen rakamı
| Romen rakamı | I | V | X | L | C | D | M |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Değeri | 1 | 5 | 10 | 50 | 100 | 500 | 1.000 |
Romen rakamları nasıl okunur?
- Büyükten küçüğe ya da eşit sıralanan harfleri toplayın: VI = 5 + 1 = 6, LXX = 50 + 10 + 10 = 70.
- Büyük bir harften önce gelen küçük harfi çıkarın, ama yalnızca altı çiftte: IV = 4, IX = 9, XL = 40, XC = 90, CD = 400, CM = 900. Bu yüzden 99, IC değil XCIX (90 + 9) olarak yazılır.
- Bir harfi en fazla üç kez yan yana yazın: 3 = III, ama 4 = IV. V, L ve D hiç tekrarlanmaz.
- Her basamağı ayrı çevirin: önce binler, sonra yüzler, onlar ve birler; parçaları yan yana yazın.
Örnek: 1453 ve MCMXXIII
1453’ü basamaklarına ayırın: 1.000 + 400 + 50 + 3. Her parçayı çevirin: 1.000 = M, 400 = CD, 50 = L, 3 = III. Yan yana yazınca MCDLIII olur. Ters yönde MCMXXIII’ü soldan sağa okuyun: M 1.000’dir; M’den önce gelen C 900 demektir; XX 20, III de 3’tür. Toplam 1923, yani Cumhuriyet’in ilan edildiği yıl. Çevirici girdiğiniz her sayı için aynı ayrıştırmayı “Parçalar” ve “Basamak değerleri” satırlarında gösterir. IIII ya da IC gibi kurala uymayan bir yazılış girerseniz değerini yine hesaplar ve standart yazılışı (IV, XCIX) önerir.
3.999’dan büyük sayılar
Yedi harfle yazılabilen en büyük sayı 3.999’dur (MMMCMXCIX). Daha büyük sayılarda bir harfin üstüne çizilen çizgi (vinculum) onu 1.000 ile çarpar: V̅ = 5.000, X̅ = 10.000, M̅ = 1.000.000. Çevirici 4.000’den itibaren bu çizgiyi kullanır; 4.000 I̅V̅, 4.500 de I̅V̅D olarak yazılır. Bazı eski tablolarda 4.000 MMMM biçiminde de görülür; iki biçim de tarihî kaynaklarda geçer.
Romen rakamlarıyla tarih yazma
Dövme, yüzük içi yazısı ya da düğün davetiyesi için tarihin her parçası ayrı çevrilir. Türkiye’de alışılan gün-ay-yıl sırasıyla 14 Ekim 2026 XIV.X.MMXXVI olur, 29 Ekim 1923 ise XXIX.X.MCMXXIII. Yılın yalnızca son iki hanesini yazmak isteyenler için çevirici kısa biçimi de gösterir (XIV.X.XXVI). Türkçe yazım kurallarında ayrıca ayın Romen rakamıyla, gün ve yılın normal rakamla yazıldığı karma bir biçim de yer alır: 1.XI.1928 ya da 14.X.2026. Kalıcı bir yazıdan önce sonucu iki kez kontrol edin; X ile XI ya da IV ile VI kolayca karışır. Yurt dışındaki biri için yazıyorsanız ABD’de ay-gün-yıl sırasının kullanıldığını unutmayın.
Romen rakamları 1’den 100’e kadar
| Sayı | Romen | Sayı | Romen | Sayı | Romen | Sayı | Romen |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 | I | 26 | XXVI | 51 | LI | 76 | LXXVI |
| 2 | II | 27 | XXVII | 52 | LII | 77 | LXXVII |
| 3 | III | 28 | XXVIII | 53 | LIII | 78 | LXXVIII |
| 4 | IV | 29 | XXIX | 54 | LIV | 79 | LXXIX |
| 5 | V | 30 | XXX | 55 | LV | 80 | LXXX |
| 6 | VI | 31 | XXXI | 56 | LVI | 81 | LXXXI |
| 7 | VII | 32 | XXXII | 57 | LVII | 82 | LXXXII |
| 8 | VIII | 33 | XXXIII | 58 | LVIII | 83 | LXXXIII |
| 9 | IX | 34 | XXXIV | 59 | LIX | 84 | LXXXIV |
| 10 | X | 35 | XXXV | 60 | LX | 85 | LXXXV |
| 11 | XI | 36 | XXXVI | 61 | LXI | 86 | LXXXVI |
| 12 | XII | 37 | XXXVII | 62 | LXII | 87 | LXXXVII |
| 13 | XIII | 38 | XXXVIII | 63 | LXIII | 88 | LXXXVIII |
| 14 | XIV | 39 | XXXIX | 64 | LXIV | 89 | LXXXIX |
| 15 | XV | 40 | XL | 65 | LXV | 90 | XC |
| 16 | XVI | 41 | XLI | 66 | LXVI | 91 | XCI |
| 17 | XVII | 42 | XLII | 67 | LXVII | 92 | XCII |
| 18 | XVIII | 43 | XLIII | 68 | LXVIII | 93 | XCIII |
| 19 | XIX | 44 | XLIV | 69 | LXIX | 94 | XCIV |
| 20 | XX | 45 | XLV | 70 | LXX | 95 | XCV |
| 21 | XXI | 46 | XLVI | 71 | LXXI | 96 | XCVI |
| 22 | XXII | 47 | XLVII | 72 | LXXII | 97 | XCVII |
| 23 | XXIII | 48 | XLVIII | 73 | LXXIII | 98 | XCVIII |
| 24 | XXIV | 49 | XLIX | 74 | LXXIV | 99 | XCIX |
| 25 | XXV | 50 | L | 75 | LXXV | 100 | C |
1000’e kadar yüzler
| Sayı | Romen |
|---|---|
| 100 | C |
| 200 | CC |
| 300 | CCC |
| 400 | CD |
| 500 | D |
| 600 | DC |
| 700 | DCC |
| 800 | DCCC |
| 900 | CM |
| 1.000 | M |
Tarihimizden yıllar
| Yıl | Romen | Olay |
|---|---|---|
| 1071 | MLXXI | Malazgirt Meydan Muharebesi |
| 1453 | MCDLIII | İstanbul’un fethi |
| 1919 | MCMXIX | Atatürk’ün Samsun’a çıkışı |
| 1920 | MCMXX | TBMM’nin açılışı |
| 1923 | MCMXXIII | Cumhuriyet’in ilanı |
| 2023 | MMXXIII | Cumhuriyet’in 100. yılı |
Yakın yıllar
| Yıl | Romen |
|---|---|
| 2000 | MM |
| 2010 | MMX |
| 2020 | MMXX |
| 2024 | MMXXIV |
| 2025 | MMXXV |
| 2026 | MMXXVI |
| 2027 | MMXXVII |
| 2028 | MMXXVIII |
| 2029 | MMXXIX |
| 2030 | MMXXX |
Romen rakamları nerelerde kullanılır?
- Yüzyıllar: XXI. yüzyıl, VIII. yüzyıla ait Orhun Yazıtları. Romen rakamından sonra konan nokta sıra bildirir; XXI. yüzyıl “yirmi birinci yüzyıl” diye okunur.
- Hükümdar ve papa adları: II. Mehmed, III. Selim, XIV. Louis, III. Charles, Papa XIV. Leo. Türkçede rakam adın önüne yazılır.
- Tarihî olaylar ve toplantılar: I. ve II. Dünya Savaşı, kongre ve kurultayların sırası.
- Kitaplar: cilt numaraları (I. Cilt), asıl bölümlerden önceki sayfalar (i, ii, iii) ve madde sıralamaları (I, II, III).
- Saat kadranları: çoğu zaman 4 için IIII yazılır.
Kesirlerle çalışıyorsanız kesir hesaplama aracına, rakamları kod gibi yazmak isterseniz Mors alfabesi çeviricisine göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
2026 Romen rakamıyla nasıl yazılır?
2026, MMXXVI olarak yazılır: MM (2.000) + XX (20) + VI (6).
Romen rakamlarında sıfır var mı?
Hayır. Roma sayı sisteminde sıfır için bir rakam yoktu; çevirici bu yüzden 1’den başlar. Orta Çağ yazarları “hiç” anlamında bazen Latince “nulla” kelimesini kullanırdı.
Saatlerde 4 neden IIII olarak yazılır?
Bu, saatçilerin eski bir geleneğidir. Karşı taraftaki VIII ile görsel denge ve dökümde kolaylık gibi açıklamalar öne sürülür, ancak kanıtlanmış tek bir neden yoktur. İki yazılış da 4 olarak okunur.
En büyük Romen rakamı nedir?
Yalnızca yedi harfle 3.999’dur (MMMCMXCIX). Harflerin üstüne çizilen ve 1.000 ile çarpan çizgiyle çevirici 3.999.999’a kadar çıkar.
4, 9, 40 ve 90 nasıl yazılır?
Çıkarma kuralıyla: IV (4), IX (9), XL (40) ve XC (90). Aynı şekilde 400 CD, 900 de CM olarak yazılır.
Son güncelleme: 14 Ekim 2026