Bu desibel ölçerle ses nasıl ölçülür?
- Ölçmeye başla düğmesine basın ve tarayıcı mikrofonu sorduğunda İzin ver’i seçin. Hiçbir şey kaydedilmez: sayfa yalnızca seviyeleri hesaplar.
- Telefonu ya da dizüstü bilgisayarı sabit tutun, mikrofonu ses kaynağına çevirin ve elinizi, kıyafetinizi mikrofondan uzak tutun — mikrofona sürtünme yüksek gürültü gibi görünür.
- Büyük sayı anlık seviyedir. En düşük, Ortalama (Leq) ve En yüksek değerler ölçüme başladığınızdan ya da en son sıfırla düğmesine bastığınızdan beri geçen süreyi kapsar; grafik son 60 saniyeyi gösterir.
- Değişken bir gürültünün (trafik, komşunun müziği, kalabalık bir sınıf) adil ortalaması için en az bir iki dakika ölçün.
Sayılar ne anlama geliyor?
- dB(A), A ağırlıklı ses seviyesidir: ölçer sesi IEC 61672 standardının tarif ettiği şekilde süzer; insan kulağının daha zayıf duyduğu bas ve çok tiz frekansları azaltır. Gürültü sınırlarının ve işitme güvenliği kurallarının neredeyse tamamı — Türkiye’dekiler dahil — dB(A) ile yazılır.
- Hızlı (Fast), ses seviyesi ölçerin tepki hızıdır: gösterge sesi 125 milisaniyelik zaman sabitiyle izler; kapı çarpması görünür ama sayı her hecede zıplamaz.
- Ortalama (Leq), eşdeğer sürekli ses seviyesidir: ölçülen her şeyle aynı ses enerjisini taşıyacak sabit seviye. Desibel logaritmik bir birim olduğu için ölçer sayıların değil enerjinin ortalamasını alır. 90 dB(A)’da bir dakika ile 60 dB(A)’da dokuz dakikanın ortalaması 63 değil, 80,0 dB(A) çıkar; 60 ve 80 dB(A)’lık iki eşit yarı 70 değil, 77,0 dB(A) verir. Gürültülü anlar ağır basar — kulağı etkileme biçimleri de tam olarak böyledir. İş yerindeki gürültü sınırları da 8 saatlik eşdeğer seviyeyle (LEX,8saat) tanımlanır.
- Ağırlıksız seviye, A ağırlıklı seviye ve En yüksek tepe, ses basıncına çevrilmeden önceki ham değerlerdir; birimleri dBFS, yani mikrofonun tam ölçeğine göre desibeldir.
| Frekans | A ağırlığı |
|---|---|
| 31,5 Hz | -39,4 dB |
| 63 Hz | -26,2 dB |
| 125 Hz | -16,1 dB |
| 250 Hz | -8,7 dB |
| 500 Hz | -3,2 dB |
| 1.000 Hz | 0,0 dB |
| 2.000 Hz | 1,2 dB |
| 4.000 Hz | 1,0 dB |
| 8.000 Hz | -1,1 dB |
Tablo, A filtresinin her frekansı ne kadar azalttığını gösterir (IEC 61672-1). 63 Hz’lik bir uğultu, aynı fiziksel güçteki 1.000 Hz’lik bir tondan yaklaşık 26 dB daha az sayılır. Ölçerin dijital filtresi bu eğriyi 20 Hz ile 10 kHz arasında yaklaşık 0,2 dB farkla izler.
Telefonla desibel ölçme ne kadar doğru?
Açık konuşalım: bir tahmindir. Tarayıcı yalnızca mikrofonun en yüksek değerine göre sayılar (dBFS) verir, ses basıncını asla vermez. Bunu dB’ye çevirmek için mikrofonun hassasiyetini ve sistemin eklediği kazancı bilmek gerekir — hiçbir web sitesi bunları okuyamaz. Bu ölçer, telefon ve dizüstü bilgisayarlardaki dijital MEMS mikrofonların tipik özelliğinden yola çıkar (94 dB’lik bir ton, tam ölçeğin yaklaşık 26 dB altında okunur) ve sizin kalibrasyon düzeltmenizi ekler.
- Ses işleme kapatılır. Ölçer tarayıcıdan otomatik kazanç kontrolünü, gürültü bastırmayı ve yankı engellemeyi kapatmasını ister. Kazanç kontrolü sessiz bir odayı yükseltir, gürültülü bir odayı kısardı; gürültü bastırma da vantilatör gibi sürekli sesleri siler — ikisi de ölçümü anlamsız kılar. Bazı cihazlar bu isteği yok sayar; ölçer bunu fark ettiğinde uyarır.
- Çok yüksek sesler kırpılır. Telefon mikrofonları konuşma için yapılmıştır ve genellikle 110–120 dB civarında doyar. Giriş tam ölçeğe ulaştığında uyarı çıkar: gerçek seviye gösterilenden yüksektir.
- Çok sessiz ortamlar olduğundan yüksek okunur. Yaklaşık 30–40 dB(A)’nın altında mikrofonun kendi gürültüsü odadan daha yüksektir; en düşük değer bunun altına inemez.
- Frekans tepkisi cihazdan cihaza değişir. Küçük mikrofonlar ve telefon kılıfları sesi, özellikle basları değiştirir. 3–5 dB’den küçük farklara temkinle bakın.
Bu sayfa onaylı bir ses seviyesi ölçer değildir; resmî şikâyet, bilirkişi raporu, dava ya da iş yeri gürültü ölçümü için kullanılamaz. Bunlar için IEC 61672’ye uygun, kalibre edilmiş 1. ya da 2. sınıf bir cihaz ve yöntemi bilen yetkili bir kişi gerekir.
Cihazınızı kalibre etmek
Ödünç alabileceğiniz gerçek bir ses seviyesi ölçer varsa, ikisini yan yana, vantilatör gibi sabit bir ses kaynağının önüne koyun ve yaklaşık 30 saniye sonra iki değeri de okuyun. Cihaz 64 dB(A), bu sayfa 58 dB(A) gösteriyorsa kalibrasyon düzeltmesine 6 yazın; sayfa daha yüksek gösteriyorsa eksi bir sayı girin. Düzeltme tarayıcınızda yalnızca o mikrofon için saklanır; kulaklık mikrofonu ya da USB mikrofon kendi değerini tutar.
Sınıfta gürültü ölçer olarak kullanmak
Öğretmenler bu sayfayı akıllı tahtada ya da dizüstü bilgisayarda açıp öğrencilerin sınıfın ne kadar gürültülü olduğunu görmesini sağlayabilir. Bu iş için kesin rakam gerekmez; önemli olan, sınıf gürültülendikçe sayının ve grafiğin yükseldiğini herkesin görmesidir. İyi bir hedef: Dünya Sağlık Örgütü, ders sırasında sınıftaki arka plan gürültüsünün 35 dB(A)’yı geçmemesini önerir; normal bir sohbet bile 60–70 dB(A) düzeyindedir.
Yaygın ses seviyeleri
| Ses ya da ölçüt | Seviye | Kaynak |
|---|---|---|
| Gece yatak odası, iyi uyku için (iç mekân ortalaması) | 30 dB(A) | DSÖ, Guidelines for Community Noise (1999) |
| Ders sırasında sınıfta arka plan gürültüsü | 35 dB(A) | DSÖ, Guidelines for Community Noise (1999) |
| Dışarıda karayolu trafiği, önerilen gündüz–akşam–gece ortalaması (Lgag, Lden) | 53 dB | DSÖ, Environmental Noise Guidelines for the European Region (2018) |
| Normal konuşma | 60–70 dB(A) | NIDCD (ABD Ulusal Sağlık Enstitüleri) |
| Uzun süre maruz kalınsa da işitme kaybı yapması beklenmeyen düzey | 70 dB(A) ve altı | NIDCD |
| Sinema salonu | 74–104 dB(A) | NIDCD |
| Motosikletler | 80–110 dB(A) | NIDCD |
| Uzun ya da tekrarlanan maruziyette işitme kaybı riski | 85 dB(A) ve üzeri | NIDCD |
| En yüksek seste kulaklık, maçlar, konserler | 94–110 dB(A) | NIDCD |
| Konser ve kulüpler, önerilen üst sınır (15 dakikalık ortalama) | 100 dB(A) | DSÖ, güvenli dinleme mekânları ve etkinlikleri için küresel standart (2022) |
| Sirenler | 110–129 dB(A) | NIDCD |
| Havai fişek gösterisi | 140–160 dB(A) | NIDCD |
İş yerinde gürültü: Türkiye’deki sınır değerler
Türkiye’de çalışanların gürültüye maruziyeti, 28 Temmuz 2013 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan Çalışanların Gürültü ile İlgili Risklerden Korunmalarına Dair Yönetmelik ile düzenlenir. Yönetmeliğin 5. maddesi, günlük 8 saatlik maruziyet (LEX,8saat) için üç eşik belirler:
| Eşik | 8 saatlik maruziyet | İşverenin yükümlülüğü |
|---|---|---|
| En düşük maruziyet eylem değeri | 80 dB(A) | Kulak koruyucuları çalışanların kullanımına hazır bulundurulur |
| En yüksek maruziyet eylem değeri | 85 dB(A) | Kulak koruyucularının kullanılması sağlanır ve denetlenir |
| Maruziyet sınır değeri | 87 dB(A) | Kulak koruyucusunun etkisi de hesaba katılarak aşılamaz |
Eylem değerlerinde kulak koruyucusunun etkisi dikkate alınmaz; sınır değerde ise çalışanın kulağına ulaşan gerçek seviye esas alınır. İş yerinde resmî ölçüm, kalibre edilmiş cihazlarla yetkili kişilerce yapılır — bu sayfa yalnızca fikir verir.
Ne kadar süre güvenli? 3 dB kuralı
ABD’nin iş sağlığı araştırma enstitüsü NIOSH, 8 saatlik iş günü boyunca en fazla 85 dB(A) ortalama önerir ve her 3 dB artışta izin verilen süreyi yarıya indirir, çünkü +3 dB iki kat ses enerjisi demektir. Kulaklık ve müzik çalarlar için DSÖ ile ITU’nun güvenli dinleme standardı (H.870), yetişkinlerde 40 saat boyunca 80 dB(A)’ya, çocuklarda 75 dB(A)’ya eşit haftalık doz önerir.
| Ortalama seviye | NIOSH’un önerdiği günlük üst süre |
|---|---|
| 85 dB(A) | 8 saat |
| 88 dB(A) | 4 saat |
| 91 dB(A) | 2 saat |
| 94 dB(A) | 1 saat |
| 97 dB(A) | 30 dakika |
| 100 dB(A) | 15 dakika |
| 103 dB(A) | 7,5 dakika |
Saatler geçirdiğiniz bir yerde — atölye, kulüp, gürültülü bir metro yolculuğu — ortalama 85 dB(A)’nın üzerinde kalıyorsa kulak tıkacı kullanın. Gürültüden sonra kulak çınlaması ya da kulakta tıkanıklık hissi uyarı işaretidir; geçmezse bir kulak burun boğaz uzmanına ya da odyoloğa başvurun. Komşu gürültüsü gibi şikâyetlerde resmî tespit belediye zabıtası ya da kolluk kuvvetlerinin işidir; bu ölçer yalnızca şikâyetten önce durumu ve saatleri not etmenize yardımcı olur.
Gizlilik
Mikrofon sinyali cihazınızda analiz edilir; hiçbir zaman kaydedilmez, gönderilmez ya da bir sunucuda saklanmaz. Yalnızca kalibrasyon düzeltmesi kendi tarayıcınızda tutulur. Önce mikrofonun çalışıp çalışmadığını kontrol etmek mi istiyorsunuz? Mikrofon testini kullanın.
Sık sorulan sorular
Bu desibel ölçer doğru ölçüyor mu?
Kullanışlı bir tahmin verir; kalibrasyondan sonra çoğu zaman birkaç desibel farkla. Ancak telefon ve dizüstü bilgisayar mikrofonları kalibre edilmemiştir ve hassasiyetleri modelden modele değişir. Resmî ya da iş yeri ölçümleri için onaylı 1. veya 2. sınıf bir ses seviyesi ölçer kullanılmalıdır.
dB(A) nedir?
IEC 61672 standardındaki A ağırlık filtresiyle ölçülen desibeldir. Bu filtre, bas ve çok tiz frekansları orta seviyelerde insan kulağının duyduğuna yakın biçimde azaltır. Gürültü yönetmelikleri ve işitme güvenliği sınırlarının çoğu dB(A) kullanır.
Komşu gürültüsünü telefonla ölçüp şikâyet edebilir miyim?
Telefonla ne kadar gürültü olduğunu ve hangi saatlerde olduğunu not edebilirsiniz, ama bu ölçüm delil değildir. Resmî tespiti belediye zabıtası, kolluk kuvvetleri ya da kalibre edilmiş cihazla çalışan yetkili kişiler yapar.
Ölçüm neden 35 dB civarının altına inmiyor?
Küçük mikrofonların kendi elektronik gürültüsü vardır. Çok sessiz bir odada bu gürültü odanın kendisinden yüksektir, bu yüzden ölçer daha düşük seviyeleri gösteremez.
İki telefon neden farklı değer gösteriyor?
Mikrofonlarının hassasiyeti, frekans tepkisi ve sistem kazancı farklıdır. Her birini düzeltme alanıyla gerçek bir ses seviyesi ölçere göre kalibre edin; düzeltme her mikrofon için ayrı saklanır.
Hangi ses seviyesi zararlıdır?
NIDCD’ye göre 70 dB(A) ve altındaki seslerin uzun sürede bile işitme kaybı yapması beklenmez; 85 dB(A) ve üzerine uzun ya da tekrarlı maruziyet ise işitme kaybına yol açabilir. Türkiye’de iş yerinde 8 saatlik maruziyet sınır değeri 87 dB(A), kulak koruyucusu 80 dB(A)’dan itibaren hazır bulundurulmalıdır.
Ses kaydediliyor ya da gönderiliyor mu?
Hayır. Tarayıcı seviyeleri cihazınızda hesaplar; hiçbir ses kaydedilmez, gönderilmez ya da saklanmaz. Yalnızca kalibrasyon düzeltmeniz bu tarayıcıda tutulur.
Son güncelleme: 15 Ekim 2026